fredag 15. oktober 2010

Ein forlatt skatt


Eg har alltid vore fascinert av gamle bygningar. I dag har eg besøkt ein stad med mykje historie og mange skjebnar.
I Luster ligg Harastølen. Ca 500 moh. Majestetisk ruvar den store bygningen oppe i fjellsida over Lustrafjorden. Omkring hovudbygningen er det mange mindre bygningar. Harstølen var tuberkulosesanatorium frå 1902 og fram på 50-talet. Teorien på den tid var at desse pasientane kunne kurast i tynn og tørr fjelluft. Plasseringa av Harastølen var i ei slik "immunsone", som det vart kalla. Etter at tuberkulosevaksine fekk sitt gjennombrot etter 2. verdskrig vart sjukdommen meir eller mindre utrydda her i landet. Etter dette var Harastølen psykiatrisk sjukeheim fram på 80-talet.
Ein liten periode var det også asylmottak her, til all drift vart lagd ned først på 90-talet.
Bygningen kosta 777 000 då den stod ferdig i 1902, den hadde då 96 sengeplassar. På 50-talet var kapasiteten oppe i 150 sengeplassar.

Harastølen består av 23 bygningar. Eit heilt samfunn var bygd opp her. Eige kraftverk, taubane, grisefjøs, søsterhjem, doktorbolig, postopneri, kapell med likhus osv. Her er det mykje fordums prakt å sjå.


Dette er vel eit stabbur, som er på veg å legge seg litt over.....



Eit stort forfall, som har vorte framskunda av hærverk. Tragisk.
Slik eg har oppfatta det er det eit aksjeselskap som no eig Harastølen. Intensjonen var for 10 år sida, og utvikle staden til eit ferie-og fritidssenter.



Litt spøkelsesaktig... Mange lar seg nok fascinere også av det....
Utanfor bygningen var det tidlegare bygd ein baldakin. Der vart pasientane trilla ut for kuring året rundt. Her låg dei og pusta inn den "riktige" lufta godt innpakka i posar av reinsdyrskinn.




Samfunnet. Ser føre meg aktiviteten som har vore i tunet og bygningane.





Skulle nok vore freda og tatt vare på dette her. Mykje viktig og spennande historie knytt til staden.





Veit ikkje kva dette er for byning. Nokon som veit?





Eiga taubane frå fjorden og opp.





Dette var eingang eit staseleg stakittgjerde..........




Det var kjekt å vere der og sjå staden på nært hold, forfallet var større enn eg hadde trudd. Bilda eg har sett er nok nokre år gamle... Rart å forestille seg at det var drift der for under 20 år sidan....

Med mykje innsats, kreativitet og pågangsmot kan det vel fortsatt gå an å redde staden. Men eg trur det hastar!!
-og det trengst både eldsjeler og pengar!!
-men begge deler finst jo i dette landet!












4 kommentarer:

Nostalgia sa...

Fantastisk bygningsmasse dette, så synd at de ikke blir tatt vare på. Her er jo et utrolig potensiale.

Ønsker deg en fiiin helg !
Nostalgia:-)

ann helen sa...

Litt vemodig for meg å se bildene. Min farmor som døde for et år siden, var på sanatoriet der i 5 år.

Min far som var ganske liten når hun reiste, vokste opp hos besteforeldrene sine. Og da hun kom hjem, ville han ikke være med sin mor, som naturlig nok var en totalt fremmed for han, og hjemmet hans ble derfor hos mine oldeforeldre.

Ble veldig tankefull av bildene dine, men det var veldig fint å få sett stedet òg. Jeg tror jeg må ta turen selv òg.

Ønsker deg en strålende høsthelg, vesla og jeg er i Sunnfjord på høstferie. Skal reise hjem mandag.

bodil sa...

Hei.Tusen takk for titten.Finnes mange nydelige bygninger som må ta vares på.Ønsker deg en riktig fin Lørdag.Klem fra Bodil.

Anonym sa...

Den raude bygninga du undrar på er kapellet/likhuset til Sanatoriet.

Helsing ein Lustring:)